سید مقتدا حسینی

روستای قدیمی قروه از جمله روستا های قدیمی با پیشینه ای به قدمت هزار ساله است، این مطلب را میتوان وجود آثار تاریخی ، واجد ارزش از جمله امامزاده عبدالخیر، قبرستان قدیمی، مسجد جامع و همچنین نوع معماری خاص روستا ( معماری صخره ای ) كه همگی دال بر وجود پیشینه تاریخی و قدمت زیاد منطقه در دوران خاص تاریخی است، مسجد جامع به واسطه تزئیناتی از قبیل گچ بری و دو كتیبه در زیر فیلپوش ها مزین گردیده كه كتیبه های مزبور تاریخ ساخت مسجد را در سال 413 ه.ق. و تاریخ مرمت بنا را در سال 575 ه.ق. بیان می نماید
مسجد جامع به واسطه تزئیناتی از قبیل گچ بری و دو كتیبه در زیر فیلپوش ها مزین گردیده كه كتیبه های مزبور تاریخ ساخت مسجد را در سال 413 ه.ق. و تاریخ مرمت بنا را در سال 575 ه.ق. بیان می نماید. بنای مسجد جامع در تاریخ 5/12/41 به شماره 433 در فهرست آثار تاریخی كشور به ثبت رسید. و همچنین هیات های خارجی به سرپرستی آقای ام ای وی ور، گلایس و خانم هلن تحقیقات و پژوهشهایی در خصوص بنا انجام داده اند كه متاسفانه نتایج آن در دست نیست
مسجد جامع قروه، يكي از بناهاي تاريخي ارزشمند منطقه ابهررود است. روستاي قروه در كيلومتر ۱۵جاده ترانزيتي «ابهر ـ تاكستان» است. معماري روستا بسيار جالب و قابل مقايسه با معماري (عكملندي) است. هنوز آثار و بقاياي خانه هايي كه در دل كوه كنده شده است، بامنظره بديع خود نمايي مي كند. در قلب روستا مسجد جامع از آثار ارزشمند دوران سلجوقي (قرن پنجم هجري قمري) است كه همانند مساجد دوران سلجوقي به سبك چهارتاق ساخته شده است و گنبد بسيار زيبايي بر اضلاع چهارگانه، با چهارفيلپوش استوار است. اين مسجد از آثار بسيار ارزشمند است و قابل مقايسه با شبستانهاي مسجد جامع قزوين و كابل استمسجد قروه كه به مسجد جمعه نيز معروف مي‌باشد، با قدمت يك هزار سال در 18 كيلومتري شرق شهرستان ابهر قرار دارد. فضاي اصلي مسجد، صحن گنبدداري است كه دو شبستان را در غرب و شرق خود جاي داده است. تزئينات برجاي مانده در اين بنا شامل كتيبه‌اي به خط ثلث مزين به نگاره‌هاي گياهي (سنه585 ه.ق.) در پاي فيلپوشها و كتيبه به خط نسخ بر فراز محراب (سنه413 ه.ق.) همراه با ترنجهاي درهم بافته شده گچي و سطوح زيبا با طرحهاي آجرچيني، اين مسجد دوره سلجوقي را تبديل يه يكي از شاهكارهاي هنري قرون مياني اسلامي ساخته است
با عنایت به تحقیقات انجام یافته می توان اظهار داشت بنای مسجد جامع با استفاده از مصالح بنای قدیمی، به جای بنای قبلی در تاریخ 413 ه.ق. احداث گردیده است بنا از سه قسمت اصلی گنبد خانه و شبستان در اضلاع شرقی و غربی تشكیل یافته است كه بعد از گذشت زمان و بر اثر عوامل طبیعی و غیر طبیعی تخریب گردید، و مجددا” در تاریخ 575 ه.ق. مورد مرمت و باسازی قرار می گیرد. شایان ذكر است كه در حین گمانه زنی یك لایه از خاكستر همراه با ذغال به قطر 4 سانتی متر بدست آمد كه نمونه های آن جهت انجام آزمایشات كربن 14 به آزمایشگاه مركزی ارسال گردیده است